هدف و نوآوری: حافظه فعال نقش تعیین کننده ای در عملکرد تحصیلی دانش آموزان با ناتوانی در خواندن دارد. با این وجود پژوهش های آموزشی انجام شده یافته های متفاوتی را از جهت سودمندی برنامه های موجود گزارش کرده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی حافظه فعال ویژه ی دانش آموزان نارساخوان انجام شده است. این برنامه هر دو بعد شنیداری و دیداری حافظه فعال را مد نظر داشته است. روش شناسی: این پژوهش از نوع طرح های نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان دوره ابتدایی با نارساخوانی مراجعه کننده به مراکز اختلالات یادگیری شهر تهران بود و نمونه شامل 30 نفر از آنان که به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش 24جلسه آموزش حافظه فعال را دریافت کرد و گروه گواه هیچ برنامه آموزشی را دریافت نکرد. آزمون حافظه فعال برای کودکان (پیکرینگ و گثرکول، 2001؛ ترجمه ارجمندنیا، 1396) پیش از اجرای برنامه آموزشی، پس از آن، و همچنین دو ماه پس از پایان مداخله از هر دو گروه گرفته شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری با اندازه گیری مکرر، تحلیل شدند. یافته ها و نتیجه گیری: یافته ها نشان دهنده تفاوت معنادار بین نمرات گروه آزمایش و گواه در پس آزمون و همچنین پایداری این تفاوت ها در آزمون پی گیری بودند و از این رو می توان سودمندی برنامه آموزشی حافظه فعال ویژه کودکان نارساخوان را در رشد توانایی حافظه فعال شنیداری و دیداری آنها، تایید کرد. اندازه اثرهای به دست آمده نیز نشان دهنده تاثیر مطلوب برنامه آموزشی بر ابعاد حافظه فعال بود.

مقدمه: در سال های اخیر پژوهشگران بر دانش آموزانی متمرکز شده اند که چالش هایی در یادگیری دروس دارند و این، بر روند تحصیل آنها تاثیر چشمگیری دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی تقویت حافظه فعال در بهبود عملکرد خواندن و ارتقاء ظرفیت حافظه فعال کودکان دارای اختلال در خواندن انجام شد. روش: روش پژوهش آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس-آزمون با گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان نارساخوان مقطع ابتدایی پایه سوم، چهارم و پنجم شهر کرمان در سال تحصیلی 96-97 بود که از بین آن ها 30 نفر با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به تصادف در دو گروه آزمایش و کنترل جای دهی شدند. برای جمع آوری داده ها از ماتریس های پیش رونده ریون، آزمون رسمی خواندن و نارساخوانی نما و آزمون حافظه کاری وکسلر استفاده شد. برنامه تقویتی رایانه یار، طی 25 جلسه به گروه آزمایش آموزش داده شد، درحالی که گروه کنترل آموزشی دریافت نکردند. یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد تفاوت معناداری بین نمرات حافظه فعال (0/05>p) و عملکرد خواندن (0/05>p) دو گروه پس از اعمال مداخله وجود دارد. میان حافظه فعال شنیداری و حافظه فعال دیداری گروه خواندن و تفاوت معنی داری وجود ندارد (0/05

فرایند خواندن مشتمل بر بازشناسی دیداری واژه، شناسایی و استخراج معنا در سطح عبارت یا جمله و انسجام بین گزاره های متن است، لذا مشکلات خوانندگان غیرماهر در سه سطح درک واژه، تحلیل نحوی جملات متن، و ایجاد انسجام میان گزاره های متن طبقه بندی می شود. درک نحوی یکی از عوامل مهم در شناسایی معنا در سطح جمله است. تحقیقات نشان می دهد که خوانندگان غیرماهر، توانایی تشخیص ساختارهای نحوی متن را ندارند و به جای پردازش متن به صورت واحدهای معنادار بیشتر تمایل به خواندن واژه به واژه دارند. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه درک نحوی جملات در زبان فارسی با درک متن است، ضمن اینکه به نقش حافظه فعال در این رابطه پرداخته شد. 157 دانش آموز پایه چهارم دبستان با روش نمونه گیری چندمرحله ای از مدارس دخترانه و پسرانه سه منطقه در تهران انتخاب شدند. به منظور سنجش درک متن از آزمون های پرلز، برای سنجش حافظه فعال از آزمون شاخص پردازش اطلاعات (IPI) و برای سنجش درک نحوی از آزمون محقق ساخته استفاده شد. یافته های پژوهش حاضر نشان داد درک نحوی به طرز معناداری درک متن را پیش بینی می کند.

مقدمه مشکلات یادگیری شامل وجود اختلال در یک یا بیش از یک فرایند روانشناختی پایه که در روند درک یا کاربرد زبان شفاهی یا نوشتاری نقش دارد، است. هدف مطالعه حاضر با هدف تعیین اثربخشی مداخله حافظه فعال بر عملکرد حافظه فعال دیداری-فضایی کودکان پیش دبستانی در معرض خطر مشکلات یادگیری انجام شد. روش پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی کودکانی است که در مراکز پیش دبستانی و مهدکودک های شهر تهران در سال تحصیلی 1396-1395 مشغول به تحصیل بودند که از این میان 20 نفر از آن ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، سپس به صورت تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل (هر گروه 10 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش برنامه حافظه فعال را طی 12 جلسه 60 دقیقه ای به مدت سه ماه (12 هفته) دریافت کردند. همچنین به منظور سنجش عملکرد حافظه فعال از خرده آزمون حافظه فعال مقیاس هوش آزمای تهران-استنفورد-بینه و نرم افزار ان بک استفاده شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از تحلیل تی مستقل و در نسخه 22 نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: میانگین و انحراف معیار سن آزمودنی ها به ترتیب 6/2 سال و 0/45 است. یافته های پژوهش نشان داد که مداخله حافظه فعال موجب بهبود عملکرد حافظه فعال دیداری-فضایی کودکان گردید (0/001>P). نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر می توان نتیجه گرفت که بازی های کامپیوتری می توانند بر عملکرد حافظه فعال اثر بگذارند، به ویژه اگر محتوای بازی ها به گونه ای انتخاب شود که با حوزه ای که کودک در آن ضعف دارد، متناسب باشد.

هدف پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی حافظه فعال بر بهبود توانایی حافظه فعال واج شناختی و آگاهی واجی دانش آموزان نارساخوان انجام شد. روش این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمام دانش آ موزان پایه دوم و سوم تحصیلی بود که در مراکز ناتوانی یادگیری شهر تهران تشخیص نارساخوانی را دریافت کرده بودند و نمونه پژوهش شامل 30 نفر از آنها بود که با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل مجموعه آزمون حافظه فعال برای کودکان (گثرکول و پیکرینگ، 2001) و آزمون آگاهی واج شناختی (سلیمانی و دستجردی کاظمی، 1389) بود. گروه آزمایش 16جلسه 30-35 دقیقه ای آموزش حافظه فعال را دریافت کردند و گروه گواه، هیچ آموزشی را دریافت نکردند. یافته ها داده های پژوهش با استفاده از روش آماری تحلیل کوواریانس (آنکوا) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که نمرات پس آزمون گروه آزمایش نسبت به گروه گواه در هر دو متغیر تفاوت معناداری پیدا کرده است که نشان دهنده تاثیر برنامه آموزشی بر بهبود توانایی حافظه فعال واج شناختی و آگاهی واجی گروه آزمایش است. همچنین اندازه اثرهای به دست آمده تاثیر برنامه آموزشی را به خوبی تایید کردند.

زمینه و هدف: باتوجه به اهمیت حافظه فعال در زندگی روزمره و نیز افزایش نگرانی ها در حوزه نقص های شناختی مرتبط با افزایش سن، جست وجوی روش های ساده و اثربخش برای ارتقای ظرفیت حافظه فعال و پیشگیری از بروز مشکلات حافظه در فراخنای عمر امری حیاتی محسوب می شود. این پژوهش با هدف بررسی و مقایسه اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی و بهسازی حافظه فعال بر ارتقای ظرفیت حافظه فعال انجام شد. روش بررسی: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری را تمامی دانش آموزان پسر تهران تشکیل دادند. چهل وپنج دانش آموز با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای به صورت تصادفی در گروه مداخله ای ذهن آگاهی، گروه مداخله ای بهسازی حافظه فعال و گروه گواه تخصیص یافتند. گروه مداخله ذهن آگاهی هشت جلسه تمرین های ذهن آگاهی و گروه بهسازی حافظه فعال هشت جلسه مداخله دریافت کرد. ابزار این پژوهش مقیاس حافظه فعال استنفورد-بینه تهران (نسخه پنجم، 2003) بود که در هر سه گروه قبل و بعد از مداخلات سنجش و ارزیابی حافظه صورت گرفت. از روش تحلیل کوواریانس تک متغیره برای تحلیل داده ها و از آزمون تعقیبی بونفرونی برای بررسی و مقایسه دوبه دوی گروه ها با سطح معناداری 0٫, 05 استفاده شد. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه 24 انجام گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش، اثربخشی مداخله های ذهن آگاهی و بهسازی حافظه فعال را با نرم افزار N-back بر ارتقای حافظه فعال نشان داد (0٫, 001>p)؛ اما اندازه اثر مداخله بهسازی حافظه با نرم افزار N-back بیشتر از مداخله ذهن آگاهی بود (0٫, 001>p). نتیجه گیری: باتوجه به یافته های پژوهش می توان از روش های شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی و بهسازی حافظه فعال برای ارتقای حافظه فعال دانش آموزان استفاده کرد.